Maniffesto Ystwyth
Pedwar datganiad byr o werthoedd yw'r Maniffesto ar gyfer Datblygu Meddalwedd Ystwyth. Maent yn dweud wrth dîm beth i'w ffafrio pan fydd dau beth da yn tynnu'n groes i'w gilydd, ac mae'r dewisiadau hynny cyn bwysiced wrth redeg gwasanaeth byw ag y maent wrth ei adeiladu.
Pam mae hyn yn bwysig
Y Maniffesto Ystwyth yw gwraidd bron popeth arall yn y canllaw hwn. Dulliau o weithredu'r gwerthoedd a nodir ynddo yw Scrum, Kanban, Rhaglennu Eithafol (Extreme Programming) a DevOps. Os mai dim ond yr arferion rydych yn eu hadnabod, byddwch yn copïo'r defodau ac yn colli'r rhesymeg. Pan fydd defod yn peidio â gweithio, ni fydd gennych ddim i'ch llywio.
Mae'n bwysig ar gyfer rheoli gwasanaethau TG (IT service management, ITSM) am reswm ymarferol. Mae'r rhan fwyaf o'r timau sy'n rhedeg gwasanaethau heddiw hefyd yn eu hadeiladu, ac mae'r ddwy swydd yn tynnu i gyfeiriadau gwahanol. Mae adeiladu'n gwobrwyo newid a chyflymder. Mae rhedeg yn gwobrwyo sefydlogrwydd a rhagweladwyedd. Nid yw'r Maniffesto yn cael gwared ar y tensiwn hwnnw, ond mae'n rhoi ffordd gyffredin i dîm siarad amdano: pa werth rydym yn ei ffafrio yma, a beth rydym yn ei dalu amdano?
Mae hefyd yn help gwybod beth nad yw'r Maniffesto. Nid proses ydyw, nac ardystiad, nac addewid y bydd dilyn ei werthoedd yn gwneud prosiectau'n llwyddiannus. Mae erthygl Wikipedia ar ddatblygu meddalwedd ystwyth (yn Saesneg) yn nodi bod y dystiolaeth o fanteision dulliau ystwyth yn gyfyngedig ac yn llai na therfynol. Ystyriwch y Maniffesto yn gyfres o ddamcaniaethau sydd wedi'u dadlau'n dda, i'w profi yn eich cyd-destun eich hun, ac nid fel ysgrythur.
Cysyniadau craidd
O ble y daeth
Cyfarfu dau ar bymtheg o ymarferwyr yng nghyrchfan sgïo Snowbird ym mynyddoedd Wasatch yn Utah, rhwng 11 a 13 Chwefror 2001, a chyd-ysgrifennu'r Maniffesto. Yn ôl y disgrifiad ar agilemanifesto.org, roeddent yn dod o ddulliau fel Rhaglennu Eithafol, Scrum a Crystal, ac roeddent am gael dewis arall yn lle prosesau trwm a oedd yn seiliedig ar ddogfennaeth. Roedd yr enw "Light" wedi'i gynnig a gwrthwynebodd Alistair Cockburn iddo, a daeth y grŵp i alw ei hun yn Agile Alliance.
Y llofnodwyr oedd Kent Beck, Mike Beedle, Arie van Bennekum, Alistair Cockburn, Ward Cunningham, Martin Fowler, James Grenning, Jim Highsmith, Andrew Hunt, Ron Jeffries, Jon Kern, Brian Marick, Robert C. Martin, Steve Mellor, Ken Schwaber, Jeff Sutherland a Dave Thomas. Roedd sawl un ohonynt eisoes wedi creu'r dulliau y daethant â hwy: bu Beck a Cunningham yn gweithio ar Rhaglennu Eithafol, a Schwaber a Sutherland ar Scrum.
Ymateb ydoedd i ffordd o weithio lle mae tîm yn cynllunio prosiect cyfan ymlaen llaw, yn adeiladu mewn cyfnodau hir, ac yn darganfod yn hwyr a oes eisiau'r canlyniad. Gelwir yr arddull honno'n aml yn fodel rhaeadr. Ni ddyfeisiodd yr awduron waith ailadroddol (mae erthygl Wikipedia yn olrhain dulliau ailadroddol a chynyddol yn ôl i 1957), ond rhoesant enw cyffredin iddo a datganiad byr o werthoedd.
Y pedwar gwerth
Mae'r Maniffesto yn nodi ei werthoedd yn llawn fel a ganlyn. Mae ei hysbysiad hawlfraint yn caniatáu ei gopïo'n rhydd ym mha ffurf bynnag, ond yn ei grynswth yn unig, felly caiff ei ddyfynnu yma'n gyflawn. Cyfieithiad answyddogol i'r Gymraeg yw'r testun isod; y fersiwn Saesneg ar agilemanifesto.org yw'r testun awdurdodol:
Rydym yn datgelu ffyrdd gwell o ddatblygu meddalwedd drwy ei wneud a helpu eraill i'w wneud. Drwy'r gwaith hwn rydym wedi dod i werthfawrogi:
Unigolion a rhyngweithiadau yn hytrach na phrosesau ac offer Meddalwedd sy'n gweithio yn hytrach na dogfennaeth gynhwysfawr Cydweithio â chwsmeriaid yn hytrach na thrafod contractau Ymateb i newid yn hytrach na dilyn cynllun
Hynny yw, er bod gwerth yn yr eitemau ar y dde, rydym yn gwerthfawrogi'r eitemau ar y chwith yn fwy.
Mae tri manylyn yn y geiriad sy'n hawdd eu colli ac sy'n newid yr ystyr:
- Nid "yn lle" yw "yn hytrach na". Mae'r frawddeg olaf yn dweud bod gwerth o hyd yn yr eitemau ar y dde. Mae tîm sy'n gollwng pob dogfennaeth neu bob cynllunio wedi camddarllen y Maniffesto.
- Dewis ydyw ar gyfer pan fo'n rhaid dewis. Nid yw'r gwerthoedd yn dweud wrthych beth i'w wneud bob dydd. Maent yn dweud pa ffordd i bwyso pan fydd proses, dogfen, contract neu gynllun yn rhwystro canlyniad gwell.
- "Drwy ei wneud." Mae'r frawddeg agoriadol yn dweud bod yr awduron wedi dod o hyd i'r gwerthoedd hyn trwy ymarfer. Honiad empirig yw hwn, a dyna pam y'ch gwahoddir i'w wirio yn erbyn eich profiad eich hun.
Darllen pob gwerth ar gyfer gwaith gwasanaeth
Ysgrifennwyd y gwerthoedd am ddatblygu meddalwedd. Dyma beth gall pob un ei olygu i dîm sydd hefyd yn rhedeg gwasanaethau.
| Gwerth | Yn erbyn beth mae'n amddiffyn | Beth y gall ei olygu mewn gwaith gwasanaeth |
|---|---|---|
| Unigolion a rhyngweithiadau yn hytrach na phrosesau ac offer | Proses sy'n gweithio ar bapur ond na all neb ei dilyn dan bwysau | Yn ystod digwyddiad mawr, mae'r bobl sy'n adnabod y system yn siarad yn uniongyrchol. Mae'r broses digwyddiadau yn cefnogi'r sgwrs honno ac nid yw'n ei disodli. |
| Meddalwedd sy'n gweithio yn hytrach na dogfennaeth gynhwysfawr | Dogfennau sy'n disgrifio system nad yw'n bodoli mwyach | Mae llawlyfr gweithredu (runbook) sydd wedi'i brofi gan y peiriannydd ar alwad sy'n ei ddefnyddio yn werth mwy na llawlyfr hir nad oes neb wedi'i agor. |
| Cydweithio â chwsmeriaid yn hytrach na thrafod contractau | Dadlau ynghylch cytundeb lefel gwasanaeth (service level agreement, SLA) tra bod gwir angen y cwsmer heb ei ddiwallu | Adolygwch lefelau gwasanaeth gyda chwsmeriaid yn rheolaidd, a'u newid pan fydd eu hanghenion yn newid. |
| Ymateb i newid yn hytrach na dilyn cynllun | Rhewi cynllun ar ôl i'r sefyllfa symud ymlaen | Mae proses newid sy'n gallu cymeradwyo newid bach, risg isel o fewn munudau yn gadael i'r tîm ymateb. Ni all proses sy'n trin pob newid yr un fath wneud hynny. |
Y deuddeg egwyddor
Daw deuddeg egwyddor gyda'r Maniffesto sy'n egluro'r gwerthoedd. Nhw yw testun y pwnc nesaf (gweler Pwnc 1.2 — Egwyddorion Ystwyth). Gyda'i gilydd, gelwir y gwerthoedd a'r egwyddorion weithiau'n feddylfryd ystwyth.
Beirniadaethau gwerth eu gwybod
Mae beirniaid wedi dadlau bod y Maniffesto yn tanseilio disgyblaeth peirianneg. Mae erthygl Wikipedia yn dyfynnu Stephen Rakitin, a alwodd ystwythder mewn llythyr i IEEE Computer yn "ymgais arall eto i danseilio disgyblaeth peirianneg meddalwedd", ac a ddarllenodd "meddalwedd sy'n gweithio yn hytrach na dogfennaeth gynhwysfawr" fel caniatâd i hepgor dogfennaeth. Mae'r amddiffynwyr yn ateb y dylai dogfennaeth fod yn "ddigon da, a dim mwy", ymadrodd a ddefnyddiodd Scott Ambler, a bod rhy ychydig o ddogfennaeth yn niweidio cynnal a chadw a rhannu gwybodaeth.
I dîm gwasanaeth, mae gan y feirniadaeth bwynt. Mae staff gweithrediadau yn etifeddu'r hyn y mae'r timau cyflawni yn ei adael ar eu hôl, ac mae dogfennaeth denau yn dangos ei hun fel ymateb araf i ddigwyddiadau a throsglwyddiadau hir. Darlleniad teg o'r Maniffesto yw bod yn rhaid i ddogfennaeth ennill ei lle, nid nad oes ganddi un.
Arferion gorau
- Ystyriwch y gwerthoedd yn gymorth penderfynu, nid yn set o reolau. Pan fydd tîm yn anghytuno, gofynnwch pa werth sydd dan densiwn a pha ffordd y dylai'r tîm bwyso. Mae hyn yn troi dadl am ddewisiadau yn sgwrs am gyfaddawdau.
- Darllenwch y frawddeg sy'n dilyn y gwerthoedd. Atgoffwch y tîm yn aml fod gwerth o hyd yn yr eitemau ar y dde. Ysgrifennwch pa brosesau, dogfennau, contractau a chynlluniau rydych yn eu cadw a pham.
- Profwch bob gwerth yn erbyn digwyddiad diweddar. Dewiswch ddigwyddiad (incident) neu ryddhad go iawn a gofynnwch sut y byddai'r gwaith wedi mynd pe bai'r tîm wedi pwyso'r ffordd arall. Mae tystiolaeth o'ch gwaith eich hun yn argyhoeddi'n well na dyfyniad.
- Cadwch ddogfennaeth, a chadwch hi'n fyw. Ffafriwch ddogfennau byr sy'n cael eu defnyddio, eu profi a'u perchnogi, fel llawlyfrau gweithredu a disgrifiadau gwasanaeth, yn hytrach na dogfennau hir a ysgrifennir unwaith. Dilëwch yr hyn nad oes neb yn ei ddarllen.
- Gwnewch gydweithio â chwsmeriaid yn arferol. Cynhaliwch sgyrsiau rheolaidd gyda'r bobl sy'n defnyddio eich gwasanaethau, a dewch â'r hyn a ddysgwch i'r ôl-groniad (backlog). Peidiwch ag aros am adolygiad contract.
- Gwnewch gynlluniau sy'n disgwyl newid. Cynlluniwch mewn gorwelion byr gyda phwyntiau adolygu penodol. Cadwch gyfeiriad hirach, a derbyniwch y bydd y camau tuag ato yn symud.
- Rhowch berchnogion i brosesau a gadewch iddynt esblygu. Dylai fod gan bob proses yn eich system rheoli gwasanaethau berchennog a enwir a ffordd i'r bobl sy'n ei defnyddio gynnig newidiadau. Bydd proses na chaiff neb ei newid yn cael ei hosgoi.
- Defnyddiwch y gwerthoedd wrth recriwtio a sefydlu. Disgrifiwch hwy i staff newydd gydag enghreifftiau o'ch tîm eich hun fel y gwelant sut maent yn ymddangos mewn dewisiadau bob dydd.
- Ailedrychwch ar y gwerthoedd ar ôl ehangu. Mae sefydliadau mwy yn drifftio tuag at broses ac offer. Cynhaliwch sgwrs gyfnodol, efallai ddwywaith y flwyddyn, gan ofyn a yw'r cydbwysedd yn dal i wasanaethu cwsmeriaid.
- Peidiwch â defnyddio'r Maniffesto fel arf. Mae dyfynnu "unigolion yn hytrach na phrosesau" i ddiystyru pryder cydweithiwr am archwilio neu ddiogelwch yn rhoi diwedd ar sgwrs a ddylai fod wedi dechrau. Defnyddiwch ef i agor trafodaeth, nid i'w hennill.
Cwestiynau i'w trafod gyda'ch tîm
Pa un o'r pedwar gwerth y mae ein tîm eisoes yn ei ffafrio yn ymarferol, a pha un yr ydym ond yn honni ei ffafrio?
Dechreuwch trwy restru penderfyniadau diweddar: rhyddhad a ohiriwyd oherwydd gwaith papur, cais a wrthodwyd am nad oedd yn y contract, cynllun a gadwyd ar ôl iddo roi'r gorau i wneud synnwyr. Cysylltwch bob un â gwerth. Yn aml mae timau'n darganfod bwlch rhwng yr hyn a ddywedant a'r hyn a wnânt, a'r bwlch yw'r canfyddiad defnyddiol. Dylai hwylusydd osgoi beio a gofyn pa bwysau a gynhyrchodd bob dewis. Dilynwch trwy ofyn pa rai o'r pwysau hynny y gall y tîm eu newid.
Ble mae ein prosesau a'n hoffer yn helpu pobl i siarad â'i gilydd, a ble maent yn rhwystro?
Gofynnwch i bobl enwi proses sy'n arbed ymdrech iddynt ac un sy'n costio ymdrech iddynt. Yn aml proses dda a weithredir yn anhyblyg yw'r un gostus, fel llif gwaith tocynnau sy'n gofyn am bedair cymeradwyaeth ar gyfer newid dibwys. Chwiliwch am fannau lle mae pobl yn osgoi'r offeryn ac yn defnyddio sgwrs neu sgwrs yn y coridor yn lle hynny, oherwydd mae hynny fel arfer yn arwydd o anghydweddiad. Caewch gydag un broses i'w symleiddio y mis hwn.
Pa ddogfennaeth fyddai'n ddrwg gennym ei cholli, a pha un y gallem ei dileu yfory?
Mae'r cwestiwn hwn yn profi'r gwerth "meddalwedd sy'n gweithio yn hytrach na dogfennaeth gynhwysfawr" heb ei gymryd i eithaf. Gofynnwch i bobl pa ddogfennau y maent wedi'u defnyddio yn ystod y mis diwethaf. Yn aml daw llawlyfrau gweithredu, diagramau pensaernïaeth a disgrifiadau gwasanaeth sy'n wynebu cwsmeriaid i'r amlwg. Mae dogfennau nad oes neb yn sôn amdanynt yn ymgeiswyr i'w dileu neu eu huno. Atgoffwch y tîm fod dileu yn benderfyniad, felly neilltuwch berchennog iddo.
Sut mae ein cwsmeriaid yn cymryd rhan wrth lunio ein gwasanaethau, a sut ydym yn gwybod bod hynny'n ddigon?
Casglwch enghreifftiau o fewnbwn cwsmeriaid a newidiodd benderfyniad. Os yw'r rhestr yn fyr, gofynnwch pam. Strwythurol yw'r achosion fel arfer: rheolwr cyfrif yn y canol, adolygiad SLA unwaith y flwyddyn, neu ddesg gwasanaeth sy'n cofnodi cwynion ond nad yw'n eu trosglwyddo. Gofynnwch i gwsmeriaid yn uniongyrchol, os gallwch, beth fyddent yn ei newid. Y cyfarwyddyd i'r hwylusydd yw chwilio am un ffordd bendant o fyrhau'r llwybr rhwng cwsmer a'r tîm.
Beth fyddai'n ei gymryd inni gymeradwyo newid bach, risg isel o fewn yr awr, ac a ddylem?
Mae'r cwestiwn hwn yn cysylltu'r bedwaredd werth â rheoli newid (gweler Pwnc 3.4 — Galluogi Newid). Gofynnwch beth sy'n arafu newidiadau bach ar hyn o bryd: cyfarfod wythnosol, ffurflen risg â llaw, prawf coll. Gofynnwch pa dystiolaeth a fyddai'n gwneud y tîm yn gyfforddus, fel profion awtomataidd neu ffordd gyflym o ddadwneud. Peidiwch â gwthio am "ie". Y nod yw darganfod beth y mae'r tîm yn credu y byddai ei angen arno, sef dechrau cynllun.
Pe bai rheoleiddiwr, archwilydd neu gwsmer mawr yn darllen y Maniffesto, beth fyddai'n eu poeni, ac a ydynt yn iawn?
Mae rhai pryderon yn deg. Mae archwilwyr eisiau tystiolaeth, ac mae cwsmeriaid eisiau ymrwymiadau. Gwahoddwch y tîm i gymryd y pryderon hynny o ddifrif a gofyn pa dystiolaeth ac ymrwymiadau ysgafn fyddai'n eu bodloni. Fel arfer mae timau sy'n gallu dangos sut mae gwaith ystwyth yn cynhyrchu llwybr archwilio yn ennill mwy o ryddid, nid llai. Cofnodwch y pryderon ar gyfer y drafodaeth lywodraethu ym Mhwnc 5.7 — Llywodraethu, Risg a Chydymffurfio.
Yn ymarferol: enghraifft o ITIL ystwyth
Mae gan fanwerthwr ar-lein o faint canolig dîm platfform o wyth o bobl sy'n adeiladu ac yn rhedeg ei wasanaeth talu. Yn ddiweddar symudodd y tîm o ryddhadau chwarterol i rai wythnosol, ac erbyn hyn mae ganddo broblem: mae'r ddesg gwasanaeth yn cwyno bod newidiadau'n cyrraedd heb rybudd, ac mae'r tîm platfform yn cwyno bod y cyfarfod cymeradwyo newid yn cymryd wythnos i gymeradwyo newidiadau sy'n barod ddydd Llun.
Mae arweinydd y tîm yn cynnal sesiwn awr gan ddefnyddio'r pedwar gwerth fel fframwaith. Maent yn rhestru digwyddiadau diweddar ar wal. Bu atgyweiriad cod disgownt yn aros naw diwrnod am gymeradwyaeth. Cymeradwywyd newid i'r gronfa ddata yn gyflym ac achosodd doriad. Canfuwyd bod llawlyfr gweithredu ar gyfer methiannau talu yn disgrifio system a ddatgomisiynwyd y flwyddyn gynt. Mae'r grŵp yn gosod pob digwyddiad yn erbyn gwerth. Mae'r rhan fwyaf o'r achosion o oedi o dan "prosesau ac offer yn hytrach nag unigolion a rhyngweithiadau", sy'n golygu bod y broses yn cael ei rhedeg er ei mwyn ei hun. Mae'r toriad o dan "ymateb i newid yn hytrach na dilyn cynllun", gan fod y cyfarfod cymeradwyo yn trin pob newid yn gyfartal heb edrych yn fanwl ar yr un peryglus.
Cytunant ar dri newid. Yn gyntaf, bydd newidiadau sy'n cyfateb i restr fer o batrymau risg isel, gyda phrofion awtomataidd sy'n pasio a ffordd brofedig o ddadwneud, yn cael eu rhag-gymeradwyo a'u cofnodi'n awtomatig. Yn ail, bydd cymheiriaid a chynrychiolydd gweithrediadau yn adolygu newidiadau peryglus o fewn diwrnod. Yn drydydd, bydd gan bob llawlyfr gweithredu berchennog a enwir a chaiff ei wirio bob tro y caiff ei ddefnyddio yn ystod digwyddiad.
Ddeufis yn ddiweddarach mae'r arweinydd yn adolygu'r canlyniad gyda'r ddesg gwasanaeth. Mae newidiadau a rag-gymeradwywyd yn llifo'n gyflym, ac mae'r ddesg gwasanaeth bellach yn gweld pob newid mewn porthiant a rennir. Erys un broblem: tynnwyd dau o'r patrymau a rag-gymeradwywyd yn rhy eang, a dilynodd digwyddiad bach. Mae'r tîm yn culhau'r patrymau ac yn cadw'r dull. Maent hefyd yn gweld nad yw'r porthiant a rennir yn cymryd lle siarad, felly mae arweinydd y ddesg gwasanaeth yn ymuno â chynllunio wythnosol y tîm platfform.
Pedwar persbectif
Timau cynnyrch a chyflawni
I dimau cyflawni, mae'r Maniffesto yn atgof bod meddalwedd sy'n gweithio yn cynnwys gweithrediad sy'n gweithio. Nid yw nodwedd na ellir ei monitro, ei chefnogi na'i dadwneud wedi'i gorffen. Defnyddiwch y gwerthoedd i ddadlau dros y gwaith gweithredol sy'n gwneud rhyddhadau'n ddiogel, a gwahoddwch staff gweithrediadau i gynllunio'n gynnar.
Timau gwasanaeth a gweithrediadau
Mae staff gweithrediadau yn aml yn teimlo bod y Maniffesto yn siarad dros ddatblygwyr. Darllenwch ef yn wahanol: mae'r gwerthoedd yn ffafrio pobl yn siarad, arteffactau wedi'u profi ac ymatebion cyflym i newid, ac mae pob un o'r rhain yn gweddu i weithrediadau da. Dewch ag arferion ITIL at y bwrdd fel profiad cronedig o'r hyn sy'n mynd o'i le, a chynigiwch fersiynau ysgafnach sy'n cadw'r diben.
Arweinyddiaeth a llywodraethu
Mae arweinwyr yn gosod yr amodau sy'n gadael i'r gwerthoedd weithio. Os oes angen pum llofnod ar bob rhyddhad, ni all tîm ffafrio ymateb i newid faint bynnag o bosteri sy'n hongian ar y wal. Gofynnwch i'ch timau ble mae eich rheolau eich hun yn eu harafu, a byddwch yn barod i newid rheol pan ellir cyflawni'r diben mewn ffordd arall.
Cwsmeriaid a defnyddwyr
Enwir cwsmeriaid mewn dau o'r pedwar gwerth. I chi, mae'r Maniffesto yn addo cydweithio ac nid cyflawni'n unig. Disgwyliwch gael eich holi beth sydd ei angen arnoch, gweld newidiadau gweithredol yn aml, a gallu newid eich meddwl. Yn gyfnewid, mae angen adborth a phenderfyniadau amserol gennych chi ar y tîm.
Dulliau methu cyffredin
- Defnyddio "yn hytrach na" fel "yn lle". Mae timau'n gollwng dogfennaeth, cynllunio neu gontractau'n llwyr ac yna'n dioddef. Yn lle hynny, penderfynwch beth y mae'n rhaid i bob un o'r rhain ei gyflawni a chadwch y ffurf ysgafnaf sy'n ei gyflawni.
- Ystyried y gwerthoedd yn drwydded i hepgor disgyblaeth. Daw "rydym yn ystwyth" yn esgus dros ddim profi, dim cofnodion a dim trosglwyddo. Yn lle hynny, clymwch bob gwerth wrth arfer pendant a gwiriwch fod yr arfer yn digwydd.
- Llafarganu'r Maniffesto heb ei wirio. Mae sloganau'n cymryd lle meddwl. Yn lle hynny, adolygwch ddigwyddiadau gwirioneddol yn erbyn y gwerthoedd yn rheolaidd.
- Ei ddefnyddio yn erbyn cydweithwyr. Mae dyfynnu gwerth i ddiystyru pryder gan archwilio, diogelwch neu weithrediadau yn niweidio ymddiriedaeth. Yn lle hynny, gofynnwch beth y mae'r pryder yn ei amddiffyn a sut i'w fodloni'n ysgafn.
- Mabwysiadu arferion heb y gwerthoedd. Mae cyfarfodydd dyddiol a byrddau'n ymddangos, ond mae penderfyniadau'n dal i aros am gadwyni cymeradwyo. Yn lle hynny, gofynnwch pa benderfyniadau a ddylai symud yn nes at y bobl sy'n gwneud y gwaith.
- Tybio bod y Maniffesto yn ateb cwestiynau gweithredol. Fe'i hysgrifennwyd am ddatblygu meddalwedd yn 2001 ac ychydig a ddywed am redeg gwasanaethau. Yn lle hynny, cyfunwch ef ag arferion rheoli gwasanaethau ac addaswch y ddau.
Model aeddfedrwydd
| Dimensiwn | Cychwyn | Datblygu | Safoni | Rheoli | Cydlynu |
|---|---|---|---|---|---|
| Dealltwriaeth gyffredin o'r gwerthoedd | Mae ychydig o bobl wedi darllen y Maniffesto | Mae rhai timau'n ei drafod, gyda darlleniadau gwahanol | Mae timau'n rhannu darlleniad byr, ysgrifenedig o'r gwerthoedd ar gyfer eu cyd-destun | Mae timau'n gwirio penderfyniadau diweddar yn erbyn y gwerthoedd mewn adolygiadau rheolaidd | Mae timau, cyflenwyr a chwsmeriaid yn defnyddio geirfa gyffredin o gyfaddawdau |
| Cydbwysedd proses a phobl | Dilynir prosesau neu eu hanwybyddu, yn dibynnu ar yr unigolyn | Mae rhai prosesau'n cael eu symleiddio gan dimau unigol | Mae gan bob proses berchennog a llwybr ar gyfer ceisiadau newid | Mesurir ffrithiant prosesau, er enghraifft amser aros fesul newid | Addasir prosesau ar draws timau ar sail tystiolaeth a rennir |
| Cydweithio â chwsmeriaid | Daw adborth ar ffurf cwyn | Mae rhai timau'n cwrdd â chwsmeriaid yn rheolaidd | Mae gan bob gwasanaeth ffordd ddiffiniedig o gasglu mewnbwn cwsmeriaid | Caiff mewnbwn cwsmeriaid ei olrhain a'i gysylltu â newidiadau a wnaed | Mae cwsmeriaid yn helpu i bennu blaenoriaethau ar draws gwasanaethau |
| Dogfennaeth a chynlluniau | Prin neu hen yw'r dogfennau | Mae timau'n cadw'r dogfennau y maent yn eu cael yn ddefnyddiol | Ychydig, wedi'u perchnogi ac wedi'u hadolygu yw'r dogfennau gofynnol | Arsylwir ar y defnydd o ddogfennau a thynnir y rhai nas defnyddir | Cynhyrchir neu gwiriir dogfennaeth fel rhan o'r cyflawni |
Rhestr wirio
- Mae pob aelod o'r tîm wedi darllen y Maniffesto a'i ddeuddeg egwyddor unwaith.
- Gall y tîm ddatgan pob gwerth yn ei eiriau ei hun, gydag enghraifft o'i waith ei hun.
- Rydym wedi rhestru pa brosesau, dogfennau, contractau a chynlluniau rydym yn eu cadw, a pham.
- Mae gan bob proses sydd ar waith berchennog a enwir a ffordd i gynnig newidiadau.
- Mae gan lawlyfrau gweithredu a disgrifiadau gwasanaeth berchnogion a dyddiad adolygu.
- Rydym yn cynnal sgwrs reolaidd gyda chwsmeriaid o leiaf un gwasanaeth.
- Rydym wedi adolygu o leiaf un digwyddiad neu ryddhad diweddar yn erbyn y pedwar gwerth.
- Rydym wedi rhestru a thrafod y rheolau a osodir gan arweinwyr sy'n arafu'r tîm.
- Rydym wedi ysgrifennu sut y byddwn yn dangos i archwilwyr a rheoleiddwyr beth a wnawn.
Anogwyr AI
Pwrpas: troi'r pedwar gwerth yn ddarlleniad byr ar gyfer eich tîm eich hun.
Rydych yn helpu tîm o [maint a math y tîm, e.e. "wyth peiriannydd sy'n adeiladu ac yn rhedeg gwasanaeth taliadau"] i ysgrifennu darlleniad mewn iaith blaen o bedwar gwerth y Maniffesto Ystwyth ar gyfer eu cyd-destun eu hunain.
Dyma'r pedwar gwerth fel y'u hysgrifennwyd:
- Unigolion a rhyngweithiadau yn hytrach na phrosesau ac offer
- Meddalwedd sy'n gweithio yn hytrach na dogfennaeth gynhwysfawr
- Cydweithio â chwsmeriaid yn hytrach na thrafod contractau
- Ymateb i newid yn hytrach na dilyn cynllun
Cyd-destun am ein tîm a'n gwaith: [gludwch 3-5 brawddeg am yr hyn rydych yn ei adeiladu, yr hyn rydych yn ei redeg, pwy yw eich cwsmeriaid, ac unrhyw reolau y mae'n rhaid i chi eu dilyn, fel rheolau archwilio neu ddiogelwch].
Ar gyfer pob gwerth, ysgrifennwch ddwy neu dair brawddeg ar yr hyn y gallai ei olygu i ni, ac un enghraifft a dynnwyd o'r cyd-destun uchod yn unig. Nodwch yn glir unrhyw bwynt lle rydych yn dyfalu. Gofynnwch hyd at dri chwestiwn eglurhaol i mi yn gyntaf os yw'r cyd-destun yn rhy denau. Peidiwch â dyfeisio ystadegau na dyfynnu ffynonellau. Rhestrwch yr hyn nad ydych yn siŵr ohono.
Pwrpas: adolygu digwyddiad diweddar yn erbyn y gwerthoedd.
Isod mae disgrifiad byr o ddigwyddiad diweddar yn ein tîm (incident, rhyddhad neu newid a ohiriwyd). Helpwch fi i'w adolygu yn erbyn pedwar gwerth y Maniffesto Ystwyth.
Digwyddiad: [gludwch ddisgrifiad ffeithiol o'r hyn a ddigwyddodd, yn nhrefn amser, heb feio neb].
Ar gyfer pob gwerth, dywedwch a yw'r digwyddiad yn dangos bod y tîm yn pwyso tuag at y gwerth ar y chwith, tuag at yr eitem ar y dde, neu'r naill na'r llall, ac eglurwch eich rhesymu mewn dwy frawddeg. Yna awgrymwch hyd at dri chwestiwn y gallai ein tîm eu trafod. Gwahanwch yr hyn y gallwch ei weld yn y testun oddi wrth yr hyn rydych yn ei dybio, a rhestrwch yr hyn nad ydych yn siŵr ohono.
Pwrpas: paratoi i ateb pryder archwilydd am ffyrdd ystwyth o weithio.
Mae angen i mi egluro i archwilydd sut mae ein tîm ystwyth yn cadw cofnodion digonol. Pryder yr archwilydd yw: [gludwch y pryder, e.e. "dim tystiolaeth o bwy a gymeradwyodd newidiadau"].
Ein harfer presennol yw: [disgrifiwch yr hyn a wnewch nawr: offer, adolygiadau, cymeradwyaethau, ble caiff cofnodion eu cadw].
Rhestrwch pa dystiolaeth y mae ein harfer presennol eisoes yn ei chynhyrchu, pa fylchau y gallai'r archwilydd sylwi arnynt, a thair ffordd ysgafn o gau pob bwlch heb ychwanegu proses â llaw drom. Peidiwch â datgan bod unrhyw gyfraith, safon na rheoliad yn mynnu rhywbeth oni bai fy mod wedi gludo ei destun uchod. Rhestrwch eich rhagdybiaethau a'r hyn nad ydych yn siŵr ohono ar y diwedd.
Pwrpas: cynllunio sesiwn tîm awr o hyd ar y Maniffesto.
Cynlluniwch sesiwn awr o hyd, wedi'i hwyluso, i dîm o [nifer] o bobl ar y Maniffesto Ystwyth. Mae'r tîm yn gweithio ar [gwasanaethau neu gynhyrchion] a'i rwystredigaeth fwyaf ar hyn o bryd yw [rhwystredigaeth].
Cynhwyswch: agoriad pum munud, gweithgaredd 20 munud lle mae'r tîm yn cysylltu digwyddiadau go iawn diweddar â'r pedwar gwerth, trafodaeth 20 munud ar ddau neu dri o'r chwe chwestiwn isod, a chlo 10 munud gydag un weithred y cytunwyd arni.
Cwestiynau ar gael: [gludwch y cwestiynau rydych am eu defnyddio o'r adran "Cwestiynau i'w trafod"].
Rhowch agenda amseredig, yr hyn y mae'r hwylusydd yn ei ddweud, a beth i gadw llygad amdano. Cadwch hi'n ymarferol a pheidiwch â rhagdybio unrhyw offeryn. Gofynnwch gwestiynau eglurhaol os oes gwybodaeth ar goll, a rhestrwch yr hyn nad ydych yn siŵr ohono.
Sgiliau AI
- agile-principles: defnyddiwch pan fyddwch am wirio arfer tîm neu benderfyniad proses yn erbyn egwyddorion y Maniffesto.
- agile-reflection: defnyddiwch i gynnal ôl-drafodaeth (retrospective) sy'n adolygu digwyddiadau diweddar yn erbyn y gwerthoedd ac sy'n arwain at newid go iawn.
- agile-liftoff: defnyddiwch wrth gychwyn tîm neu brosiect newydd pan fyddwch am gael darlleniad cyffredin o'r gwerthoedd o'r diwrnod cyntaf.
- agile-coaching: defnyddiwch pan fyddwch yn helpu tîm i symud o gopïo defodau i ddeall y rhesymau drostynt.
(Mae'r sgiliau eu hunain wedi'u hysgrifennu yn Saesneg.)
Prif ffynonellau
- Manifesto for Agile Software Development (agilemanifesto.org): y prif destun. Darllenwch ef yn llawn; mae'n cymryd dau funud.
- Principles behind the Agile Manifesto (agilemanifesto.org): y deuddeg egwyddor, y cydymaith mwyaf defnyddiol i'r gwerthoedd.
- History: The Agile Manifesto (agilemanifesto.org): hanes byr yr awduron eu hunain o gyfarfod Snowbird.
- Agile software development (Wikipedia): trosolwg eang o'r hanes, y dulliau, yr arferion a'r beirniadaethau, yn ddefnyddiol fel map i ddarllen pellach.
Mae'r ffynonellau hyn yn Saesneg.
Cyfeiriadau
- Manifesto for Agile Software Development — Beck et al., agilemanifesto.org — https://agilemanifesto.org/
- Principles behind the Agile Manifesto — Beck et al., agilemanifesto.org — https://agilemanifesto.org/principles.html
- History: The Agile Manifesto — Jim Highsmith for the Agile Alliance, agilemanifesto.org — https://agilemanifesto.org/history.html
- Agile software development — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Agile_software_development
- Extreme programming — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Extreme_programming
- Scrum (software development) — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Scrum_(software_development)
- Waterfall model — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Waterfall_model
- Manifesto for Agile Software Development — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Manifesto_for_Agile_Software_Development
- Agile Alliance — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Agile_Alliance
- Snowbird, Utah — Wikipedia — https://en.wikipedia.org/wiki/Snowbird,_Utah