Woordenlijst
Eenvoudige definities van sleuteltermen, elk met een verwijzing naar het bijbehorende hoofdonderwerp.
A-Z-definities van sleuteltermen, elk met een verwijzing naar het bijbehorende hoofdonderwerp. De vermeldingen zijn geordend naar de beginletter van de Engelse term (A-Z) en de Engelse term staat tussen haakjes. Formaat (spec §13):
**Term** — eenvoudige definitie. *[Wikipedia](url)* (optioneel) — zie Onderwerp N.N — Titel.
Deze woordenlijst wacht op review door een moedertaalspreker van het Nederlands.
A
ADKAR — Een veranderingsmodel van awareness, desire, knowledge, ability en reinforcement (bewustzijn, wil, kennis, vermogen en versterking), ontwikkeld door Jeff Hiatt voor Prosci. Wikipedia — zie Onderwerp 5.8 — Organisatieverandering en adoptie.
Agile (agile software development) — Een overkoepelende term voor benaderingen van continue softwarelevering die in kleine stappen leveren en van feedback leren, gebaseerd op de waarden en principes die in 2001 zijn afgesproken. Wikipedia — zie Onderwerp 1.3 — Agile softwareontwikkeling.
Agile leren (Agile learning) — Agile projectmethoden, vooral Scrum, toepassen op leren: korte cycli die leren en doen afwisselen, met een sponsor, een coach en een team. Wikipedia — zie Onderwerp 1.10 — Agile leren.
Agile management (Agile management) — Agile en lean ideeën toepassen op team- en projectmanagement, vooral productontwikkeling; een informele term, geen standaard. Wikipedia — zie Onderwerp 1.9 — Agile management.
Agile Manifest (Agile Manifesto) — De verklaring uit 2001 met vier waardeparen, geschreven door 17 praktijkmensen in Snowbird, Utah. Wikipedia — zie Onderwerp 1.1 — Het Agile Manifest.
Agile-principes (Agile principles) — De twaalf principes achter het Agile Manifest die zijn waarden in het dagelijks werk uitwerken. — zie Onderwerp 1.2 — Agile-principes.
AIOps — AI, machine learning en big-dataanalyse gebruiken om IT-beheer te automatiseren en te verbeteren; in 2016 door Gartner gedefinieerd. Wikipedia — zie Onderwerp 6.2 — AI in IT-servicemanagement.
Alarm (Alert) — Een melding voor een mens, geleverd als ticket, e-mail of pagina. — zie Onderwerp 3.10 — Monitoring en eventmanagement.
Assettag (Asset tag) — Een unieke identificatie die aan een apparaat wordt bevestigd of voor een apparaat wordt vastgelegd zodat het door zijn levenscyclus kan worden gevolgd. — zie Onderwerp 4.3 — Hardwareassetmanagement.
Beschikbaarheid (Availability) — Het vermogen van een service om te doen wat gebruikers nodig hebben wanneer ze het nodig hebben, vaak uitgedrukt als percentage over een periode. Wikipedia — zie Onderwerp 3.11 — Beschikbaarheid, capaciteit en prestaties.
B
Baseline (configuratie) (Baseline (configuration)) — Een afgesproken referentieconfiguratie; zodra gebaselined gaan wijzigingen door formele beheersing. Wikipedia — zie Onderwerp 4.4 — Configuratiemanagement.
Schuldvrije postmortem (Blameless postmortem) — Een review die een incident, zijn impact, oorzaken en acties vastlegt zonder individuen of teams de schuld te geven. — zie Onderwerp 3.2 — Incidentmanagement.
Business impact analysis (BIA) — Een methode om te identificeren en te evalueren hoe verstoringen operaties raken en om herstelprioriteiten vast te stellen. Wikipedia — zie Onderwerp 3.12 — Servicecontinuïteitsmanagement.
C
Capaciteitsplanning (Capacity planning) — Bepalen welke capaciteit een organisatie nodig heeft om aan veranderende vraag te voldoen; in IT een synoniem voor capaciteitsmanagement. Wikipedia — zie Onderwerp 3.11 — Beschikbaarheid, capaciteit en prestaties.
Change enablement — De ITIL 4-praktijk om ervoor te zorgen dat wijzigingen worden beoordeeld, geautoriseerd en gepland zodat nuttige wijzigingen veilig doorgaan. — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
Percentage mislukte wijzigingen (Change fail rate) — Het aandeel deployments dat onmiddellijk ingrijpen vraagt, zoals een rollback of hotfix (DORA). — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
Doorlooptijd van wijzigingen (Change lead time) — De tijd die een wijziging nodig heeft van gecommit naar versiebeheer tot gedeployed in productie (DORA). — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
Chargeback — Consumenten factureren, of kosten naar hun budget verschuiven, voor de services die ze gebruiken. — zie Onderwerp 4.5 — IT-financieel management en FinOps.
COBIT — Een raamwerk van ISACA voor IT-governance en -management dat bedrijfsdoelen aan IT-doelen koppelt. Wikipedia — zie Onderwerp 2.7 — ITSM-raamwerken en -standaarden.
Collectief code-eigenaarschap (Collective code ownership) — Een Extreme Programming-praktijk waarbij iedereen in het team elk deel van de code mag wijzigen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
Community of practice — Een groep die een zorg of passie voor iets deelt en leert het beter te doen door regelmatig met elkaar om te gaan. Wikipedia — zie Onderwerp 5.8 — Organisatieverandering en adoptie.
Configuratie-item (CI) (Configuration item) — Een component waarvan de configuratie wordt gevolgd, met eigenschappen en relaties met andere items. Wikipedia — zie Onderwerp 4.4 — Configuratiemanagement.
Configuratiemanagementdatabase (CMDB) (Configuration management database) — Een ITIL-term voor een database die configuratie-items en hun relaties bewaart. Wikipedia — zie Onderwerp 4.4 — Configuratiemanagement.
Continue verbetering (Continual improvement) — Een voortdurende inspanning om producten, services of processen te verbeteren, in kleine stappen of doorbraken. Wikipedia — zie Onderwerp 3.15 — Continue verbetering.
Continue levering (Continuous delivery) — Het vermogen om wijzigingen van alle soorten op aanvraag snel, veilig en duurzaam uit te brengen (DORA). Wikipedia — zie Onderwerp 3.5 — Release- en deploymentmanagement.
Continue integratie (CI) (Continuous integration) — Werk vaak in een gedeelde repository samenvoegen, met bij elke merge een automatische build en test. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
Copyleft — Een familie open-sourcelicenties die ontvangers verplichten dezelfde licentie te gebruiken voor minstens enkele delen van wat ze verspreiden. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
Klant en gebruiker (ITSM) (Customer and user) — Een klant betaalt voor een service of geeft er opdracht toe; een gebruiker gebruikt haar. Het kunnen verschillende mensen met verschillende behoeften zijn. Wikipedia — zie Onderwerp 2.1 — IT-servicemanagement.
Cyclustijd (Cycle time) — In Kanban de tijd van het begin tot het einde van een afgerond werkitem. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
D
Daily Scrum — Een dagelijks event van 15 minuten waarin de Developers de voortgang naar het Sprint Goal inspecteren en de volgende dag plannen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Gegevenswissing (Data erasure) — Een methode die elke sector van een opslagapparaat overschrijft zodat de gegevens niet kunnen worden hersteld; gewoon verwijderen verwijdert alleen verwijzingen. Wikipedia — zie Onderwerp 4.3 — Hardwareassetmanagement.
Defense in depth — Overlappende administratieve, logische en fysieke beheersmaatregelen in lagen aanbrengen zodat één falen niet volstaat. Wikipedia — zie Onderwerp 3.13 — Informatiebeveiligingsmanagement.
Definition of Done — De kwaliteitsstandaard waaraan werk moet voldoen om als deel van een Scrum Increment te tellen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Definition of Workflow (DoW) — In de Kanban Guide de afgesproken beschrijving van een team van zijn werkitems, werkstroomtoestanden, beheersing van onderhanden werk, beleidsregels en service level expectation. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Deploymentfrequentie (Deployment frequency) — Hoe vaak deployments plaatsvinden (DORA). — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
DevOps — De integratie en automatisering van softwareontwikkeling en IT-beheer, gekenmerkt door gedeeld eigenaarschap, automatisering van werkstromen en snelle feedback. Wikipedia — zie Onderwerp 5.2 — DevOps.
Diffusie van innovaties (Diffusion of innovations) — De theorie van Everett Rogers over hoe nieuwe ideeën zich verspreiden, met vijf adoptantencategorieën en vijf eigenschappen die de snelheid van adoptie beïnvloeden. Wikipedia — zie Onderwerp 5.8 — Organisatieverandering en adoptie.
Disciplined Agile (DA) — Een toolkit van procesdoelen en opties, sinds augustus 2019 eigendom van het Project Management Institute, die een team helpt zijn werkwijze te kiezen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.8 — Agile opschalen.
Drift (configuratie) (Drift (configuration)) — Het verschil tussen de bedoelde (gedeclareerde) toestand van een systeem en haar werkelijke (ontdekte) toestand. — zie Onderwerp 4.4 — Configuratiemanagement.
E
Elektronisch afval (e-waste) (Electronic waste) — Weggegooide elektrische of elektronische apparaten, inclusief items bestemd voor hergebruik, wederverkoop, recycling of afvoer. Wikipedia — zie Onderwerp 4.3 — Hardwareassetmanagement.
Spoedwijziging (Emergency change) — Een wijziging die dringend moet worden doorgevoerd, bijvoorbeeld om de service te herstellen, met versnelde autorisatie. — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
Enterprise service management (ESM) — ITSM-tools en -ideeën toepassen op andere bedrijfsgebieden zoals human resources of facilitair. Wikipedia — zie Onderwerp 2.1 — IT-servicemanagement.
Recht (Entitlement) — Waarvoor een organisatie op grond van haar contracten en licenties toestemming heeft. — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
Foutbudget (Error budget) — Het tempo waarmee een service level objective mag worden gemist, gebruikt om releasebeslissingen te sturen. — zie Onderwerp 3.7 — Servicelevelmanagement.
Event (ITSM) — Een toestandsverandering die betekenis heeft voor het beheer van een service. — zie Onderwerp 3.10 — Monitoring en eventmanagement.
Extreme Programming (XP) — Een agile methode die engineeringpraktijken benadrukt zoals pair programming, test-driven development en continue integratie. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
F
FinOps — Een operationeel raamwerk en culturele praktijk die de zakelijke waarde van technologie maximaliseert door samenwerking tussen engineering-, financiële en businessteams. — zie Onderwerp 4.5 — IT-financieel management en FinOps.
FitSM — Een familie lichtgewicht, vrij gelicentieerde ITSM-standaarden die voortkwam uit het door de EU gefinancierde FedSM-project; organisaties kunnen niet als conform worden gecertificeerd. Wikipedia — zie Onderwerp 2.7 — ITSM-raamwerken en -standaarden.
Vier dimensies van servicemanagement (Four dimensions of service management) — De checklist van ITIL 4 van organisaties en mensen; informatie en technologie; partners en leveranciers; en waardestromen en processen. — zie Onderwerp 2.5 — Vier dimensies van servicemanagement.
Vier gouden signalen (Four golden signals) — Latentie, verkeer, fouten en verzadiging: de signalen om te bewaken bij een gebruikersgericht systeem. — zie Onderwerp 3.10 — Monitoring en eventmanagement.
Futurespective — Een vooruitkijkende groepsoefening die mogelijke toekomsten voorstelt om huidige beslissingen te informeren; de tegenhanger van een retrospective. — zie Onderwerp 6.1 — Teamgesprekken.
G
Wet van Goodhart (Goodhart's law) — Het adagium dat een maat die een doel wordt, geen goede maat meer is. Wikipedia — zie Onderwerp 5.6 — Maatstaven en meten.
Governance, risico en compliance (GRC) (Governance, risk, and compliance) — Een holistische aanpak van corporate governance, risicomanagement en naleving van regelgeving. Wikipedia — zie Onderwerp 5.7 — Governance, risico en compliance.
Vangrail (Guardrail) — Een grens ingebouwd in het pad van het werk die het op koers houdt zonder het te stoppen, zoals een geautomatiseerde beleidscontrole. — zie Onderwerp 5.7 — Governance, risico en compliance.
Leidende principes (ITIL) (Guiding principles) — Zeven aanbevelingen: focus op waarde; begin waar je bent; maak iteratief vooruitgang met feedback; werk samen en bevorder zichtbaarheid; denk en werk holistisch; houd het eenvoudig en praktisch; optimaliseer en automatiseer. — zie Onderwerp 2.4 — De ITIL-leidende principes.
H
Hallucinatie (AI) (Hallucination) — Een AI-antwoord dat onjuiste of misleidende informatie als feit presenteert. Wikipedia — zie Onderwerp 6.2 — AI in IT-servicemanagement.
I
Incident — Een verstoring of mogelijke verstoring van de beschikbaarheid of kwaliteit van een service. Wikipedia — zie Onderwerp 2.1 — IT-servicemanagement.
Incident commander — De persoon die de overkoepelende stand van een incident bijhoudt en de respons coördineert. — zie Onderwerp 3.2 — Incidentmanagement.
Increment — In Scrum een bruikbare, geverifieerde stap naar het Product Goal die aan alle eerdere Increments toevoegt. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Informatiebeveiliging (Information security) — Informatie beschermen door informatierisico's te beperken; de kerndoelen zijn vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid. Wikipedia — zie Onderwerp 3.13 — Informatiebeveiligingsmanagement.
Infrastructure as code (IaC) — Resources beheren en provisioneren via machineleesbare definitiebestanden, vaak in versiebeheer bewaard. Wikipedia — zie Onderwerp 4.4 — Configuratiemanagement.
ISO/IEC 20000 — Een internationale standaard voor IT-servicemanagementsystemen waartegen een organisatie kan worden gecertificeerd. Wikipedia — zie Onderwerp 2.7 — ITSM-raamwerken en -standaarden.
ISO/IEC 27001 — De standaard voor informatiebeveiligingsmanagementsystemen; organisaties kunnen ertegen worden gecertificeerd. Wikipedia — zie Onderwerp 3.13 — Informatiebeveiligingsmanagement.
IT-assetmanagement (ITAM) (IT asset management) — Bedrijfspraktijken die financiële, contractuele en inventarisfuncties verbinden om levenscyclusmanagement en IT-beslissingen te ondersteunen. Wikipedia — zie Onderwerp 4.1 — IT-assetmanagement.
IT-servicemanagement (ITSM) (IT service management) — De activiteiten die een organisatie uitvoert om IT-services te ontwerpen, bouwen, leveren, beheren en beheersen die aan klanten worden aangeboden. Wikipedia — zie Onderwerp 2.1 — IT-servicemanagement.
ITIL — Een raamwerk van praktijken voor IT-servicemanagement en IT-assetmanagement; certificering is voor individuen, niet voor organisaties. Wikipedia — zie Onderwerp 2.2 — ITIL.
J
K
Kaizen — Voortdurende, incrementele verbetering, herleid tot verbeterteams bij Toyota in 1936. Wikipedia — zie Onderwerp 1.7 — Lean softwareontwikkeling.
Kanban — Een strategie om de stroom van waarde te optimaliseren door de werkstroom te visualiseren, onderhanden werk te beperken en de werkstroom te verbeteren. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Kennismanagement (Knowledge management) — Kennis verwerken om organisatiedoelen te bereiken: bewustzijn, leren, samenwerking en innovatie. Wikipedia — zie Onderwerp 3.9 — Kennismanagement.
Bekende fout (Known error) — Een probleem waarvan de oorzaak is geïdentificeerd, meestal met een vastgelegde workaround. — zie Onderwerp 3.3 — Probleemmanagement.
L
Large-Scale Scrum (LeSS) — Een raamwerk van Craig Larman en Bas Vodde dat Scrum toepast op veel teams die aan één product werken met één Product Owner en één Product Backlog. — zie Onderwerp 1.8 — Agile opschalen.
Lean coffee — Een agendaloze, gestructureerde bijeenkomst waarin deelnemers een agenda opbouwen en over onderwerpen stemmen; in 2009 in Seattle bedacht door Jim Benson en Jeremy Lightsmith. — zie Onderwerp 6.1 — Teamgesprekken.
Lean softwareontwikkeling (Lean software development) — Een aanpassing van lean manufacturing aan software, in 2003 door Mary en Tom Poppendieck in zeven principes verwoord. Wikipedia — zie Onderwerp 1.7 — Lean softwareontwikkeling.
Liftoff — De beginfase van een agile project waarin een team zich afstemt op visie, doelstellingen, belanghebbenden en een eerste plan. — zie Onderwerp 6.1 — Teamgesprekken.
M
Muda (verspilling) (Muda (waste)) — In lean activiteit die geen waarde voor de klant toevoegt; de zeven verspillingen van Shingo zijn voorraad, overproductie, overbewerking, transport, beweging, wachten en defecten. Wikipedia — zie Onderwerp 1.7 — Lean softwareontwikkeling.
N
Net promoter score (NPS) — Een maat gebaseerd op één vraag over de waarschijnlijkheid van aanbevelen: percentage promoters minus percentage detractors. Wikipedia — zie Onderwerp 5.6 — Maatstaven en meten.
NIST AI Risk Management Framework — Een vrijwillig raamwerk, uitgebracht op 26 januari 2023, voor het beheren van risico's van AI voor individuen, organisaties en de samenleving. — zie Onderwerp 6.2 — AI in IT-servicemanagement.
Normale wijziging (Normal change) — Een wijziging die beoordeling en autorisatie nodig heeft voordat ze doorgaat. — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
O
Doelstellingen en kernresultaten (OKR's) (Objectives and key results) — Een raamwerk voor doelstelling dat een doelstelling koppelt aan drie tot vijf meetbare kernresultaten. Wikipedia — zie Onderwerp 5.6 — Maatstaven en meten.
Open-sourcesoftware (Open-source software) — Software waarvan de broncode openbaar beschikbaar is en onder een open licentie mag worden gebruikt, bestudeerd, aangepast en verspreid. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
P
Pair programming — Twee programmeurs die aan één taak op één werkplek werken, de een schrijft en de ander reviewt, waarbij ze vaak van partner wisselen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
PDCA — Plan, do, check, act: een iteratieve methode om processen en producten te beheersen en voortdurend te verbeteren. Wikipedia — zie Onderwerp 3.15 — Continue verbetering.
Permissieve licentie (Permissive license) — Een open-sourcelicentie die niet eist dat afgeleide werken dezelfde licentie gebruiken; voorbeelden zijn BSD, MIT en Apache. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
PESTLE — Een scan van politieke, economische, sociale, technologische, juridische en omgevingsfactoren die alle vier de dimensies beïnvloeden. Wikipedia — zie Onderwerp 2.5 — Vier dimensies van servicemanagement.
Probleem (Problem) — De onderliggende oorzaak, of vermoedelijke oorzaak, van een of meer incidenten. — zie Onderwerp 3.3 — Probleemmanagement.
Product Backlog — In Scrum een geordende, evoluerende lijst van wat het product nodig heeft; haar toezegging is het Product Goal. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Product Owner — In Scrum de ene persoon die verantwoordelijk is voor het maximaliseren van de waarde van het product en het ordenen van de Product Backlog. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Product owner (service-eigenaar) (Product owner (service owner)) — De persoon die verantwoordelijk is voor de waarde van een product of service en het ordenen van haar backlog. — zie Onderwerp 5.5 — Product- en service-eigenaarschap.
Prompt — De instructie en het materiaal dat een AI-assistent voor één taak krijgt. Wikipedia — zie Onderwerp 6.3 — AI-vaardigheden en -prompts.
Pull-systeem (Pull system) — Een werkwijze waarin nieuw werk pas begint wanneer er capaciteit voor is, voortgebracht door onderhanden werk te beperken. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Q
R
Recovery point objective (RPO) — De aanvaardbare hoeveelheid datalatentie: hoeveel gegevensverlies te verdragen is. Wikipedia — zie Onderwerp 3.12 — Servicecontinuïteitsmanagement.
Recovery time objective (RTO) — De aanvaardbare tijd om een functie na een verstoring te herstellen. Wikipedia — zie Onderwerp 3.12 — Servicecontinuïteitsmanagement.
Refactoring — Het ontwerp van code verbeteren zonder te veranderen wat ze doet. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
Verzoekmodel (Request model) — Een herhaalbaar patroon voor een soort servicerequest: benodigde informatie, goedkeuring, stappen en verwachte tijd. — zie Onderwerp 3.6 — Servicerequestmanagement.
Retrieval-augmented generation (RAG) — Een taalmodel externe bronnen laten raadplegen voordat het antwoordt, om zijn uitvoer te gronden. Wikipedia — zie Onderwerp 6.2 — AI in IT-servicemanagement.
Retrospective — Een teambijeenkomst, vaak na een periode van continue softwarelevering, die kijkt naar wat goed ging, wat beter kon en hoe de lessen toe te passen. Wikipedia — zie Onderwerp 6.1 — Teamgesprekken.
Risicoregister (Risk register) — Een vastlegging van geïdentificeerde risico's met beschrijving, beoordeling, eigenaar, behandeling en status. — zie Onderwerp 5.7 — Governance, risico en compliance.
Root cause analysis (RCA) — Een probleemoplossende methode om de fundamentele oorzaken van fouten te vinden; een factor is een grondoorzaak als het wegnemen ervan voorkomt dat het probleem terugkeert. Wikipedia — zie Onderwerp 3.3 — Probleemmanagement.
S
Scaled Agile Framework (SAFe) — Een set organisatie- en werkstroompatronen om lean en agile praktijken op te schalen, gepubliceerd door Scaled Agile, Inc. Wikipedia — zie Onderwerp 1.8 — Agile opschalen.
Scrum — Een lichtgewicht raamwerk van rollen, events en artefacten dat mensen helpt waarde te creëren via adaptieve oplossingen voor complexe problemen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Scrum Master — In Scrum de verantwoordelijkheid voor het vaststellen van Scrum en het helpen van het team en de organisatie het te begrijpen en toe te passen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Scrum of scrums — Een lichte coördinatiebijeenkomst waarin vertegenwoordigers van meerdere teams voortgang delen en afhankelijkheden oplossen. — zie Onderwerp 1.8 — Agile opschalen.
Scrumban — Een mix van Scrum-events en Kanban-flow. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Servicecatalogus (Service catalog) — Een samengestelde verzameling van de services die een organisatie aanbiedt, elk met een eigenaar, een beschrijving en hoe je hulp krijgt. Wikipedia — zie Onderwerp 3.8 — Servicecatalogusmanagement.
Servicedesk (Service desk) — Het enige aanspreekpunt tussen gebruikers of klanten en de serviceverlener, dat incidenten en servicerequests afhandelt. Wikipedia — zie Onderwerp 3.1 — Servicedesk.
Service integration and management (SIAM) — Een aanpak om meerdere leveranciers te beheren en in één, op de business gerichte service te integreren. Wikipedia — zie Onderwerp 3.14 — Leveranciersmanagement.
Service level agreement (SLA) — Een overeenkomst, meestal een bindend contract, tussen een verlener en een klant die de service, haar kwaliteit en verantwoordelijkheden definieert. Wikipedia — zie Onderwerp 3.7 — Servicelevelmanagement.
Service level expectation (SLE) — In Kanban een voorspelling van hoe lang een werkitem nodig moet hebben om door de werkstroom te lopen, gebaseerd op eerdere cyclustijden; geen overeenkomst. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Service level indicator (SLI) — Een zorgvuldig gedefinieerde kwantitatieve maat voor een aspect van het geleverde serviceniveau. — zie Onderwerp 3.7 — Servicelevelmanagement.
Service level objective (SLO) — Een doelwaarde of -bereik voor een serviceniveau dat door een SLI wordt gemeten. Wikipedia — zie Onderwerp 3.7 — Servicelevelmanagement.
Servicerequest (Service request) — Een routineverzoek om iets wat een service normaal biedt. Wikipedia — zie Onderwerp 2.1 — IT-servicemanagement.
Servicewaardeketen (Service value chain) — Het operationele model in het midden van het ITIL 4-servicewaardesysteem: plan, verbeter, betrek, ontwerp en transitie, verkrijg/bouw en lever en ondersteun. — zie Onderwerp 2.6 — De servicewaardeketen.
Servicewaardesysteem (SVS) (Service value system) — Het ITIL 4-model van hoe leidende principes, governance, de servicewaardeketen, praktijken en continue verbetering vraag en kansen in waarde omzetten. — zie Onderwerp 2.3 — Het ITIL-servicewaardesysteem.
Showback — Consumenten tonen wat ze gebruiken en wat het kost zonder hen te factureren. — zie Onderwerp 4.5 — IT-financieel management en FinOps.
Site reliability engineering (SRE) — Een discipline die software-engineering op beheer toepast om de beschikbaarheid en prestaties van grote services te verbeteren. Wikipedia — zie Onderwerp 5.3 — Site reliability engineering.
Vaardigheid (AI) (Skill (AI)) — Een herbruikbaar pakket kennis voor een soort taak: een map met een SKILL.md-bestand waarvan de beschrijving zegt wanneer het te gebruiken. — zie Onderwerp 6.3 — AI-vaardigheden en -prompts.
Softwareassetmanagement (SAM) (Software asset management) — Een bedrijfspraktijk om de aankoop, uitrol, het onderhoud, het gebruik en de afvoer van software te beheren en te optimaliseren. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
Software bill of materials (SBOM) — Een inventaris van de componenten die zijn gebruikt om een softwareartefact te bouwen, inclusief open-source en bedrijfseigen onderdelen. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
Softwaretoeleveringsketen (Software supply chain) — De componenten, bibliotheken, tools en processen die worden gebruikt om een softwareartefact te ontwikkelen, bouwen en publiceren. Wikipedia — zie Onderwerp 4.2 — Softwareassetmanagement.
Sprint — In Scrum een vaste tijdsbox van een maand of minder waarin alle andere events plaatsvinden. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Sprint Goal — Het enkele doel van een Scrum Sprint; de toezegging van de Sprint Backlog. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Sprint Retrospective — Het Scrum-event waarin het team inspecteert hoe het werkte en verbeteringen plant. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Sprint Review — Het Scrum-event waarin het team het Increment aan belanghebbenden toont en de Product Backlog aanpast. Wikipedia — zie Onderwerp 1.4 — Leveringsprognoses en planningsmaatstaven.
Standaardwijziging (Standard change) — Een laagrisico, goed begrepen wijziging die een gedocumenteerde procedure volgt en vooraf is geautoriseerd. — zie Onderwerp 3.4 — Change enablement.
Statement of Applicability — In ISO/IEC 27001 het document dat rechtvaardigt welke maatregelen uit bijlage A een organisatie wel en niet opneemt. Wikipedia — zie Onderwerp 3.13 — Informatiebeveiligingsmanagement.
Supplier relationship management (SRM) — Systematische beoordeling van de sterktes, prestaties en capaciteiten van leveranciers, waarbij interacties over de levenscyclus van de relatie worden gecoördineerd. Wikipedia — zie Onderwerp 3.14 — Leveranciersmanagement.
Houdbaar tempo (Sustainable pace) — Een Extreme Programming-praktijk (ook een agile principe) om regelmatig overwerk te vermijden zodat mensen jarenlang effectief blijven. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
T
Stilzwijgende kennis (Tacit knowledge) — Kennis die is geïnternaliseerd en vaak niet bewust bekend is, dus moeilijk op te schrijven. Wikipedia — zie Onderwerp 3.9 — Kennismanagement.
Technische schuld (Technical debt) — De toekomstige kosten van herwerk veroorzaakt door nu een snelle oplossing te kiezen in plaats van een betere. Wikipedia — zie Onderwerp 1.2 — Agile-principes.
Test-driven development (TDD) — Eerst een falende test schrijven en dan net genoeg code om haar te laten slagen. Wikipedia — zie Onderwerp 1.6 — Extreme Programming.
De Three Ways (The Three Ways) — De drie principes van DevOps van Gene Kim: flow, feedback en continu leren en experimenteren. — zie Onderwerp 5.2 — DevOps.
Doorvoer (Throughput) — In Kanban het aantal werkitems dat in een periode is afgerond. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Toil — Operationeel werk dat handmatig, repetitief, automatiseerbaar en tactisch is, zonder blijvende waarde en lineair met de service groeit (SRE-gebruik). — zie Onderwerp 5.3 — Site reliability engineering.
U
Underpinning contract — In ITIL-vocabulaire een overeenkomst met een externe leverancier die een service level agreement ondersteunt. — zie Onderwerp 3.14 — Leveranciersmanagement.
Eenheidskosten (Unit cost) — Kosten gedeeld door een bedrijfsmaat zoals transacties, gebruikers of services. — zie Onderwerp 4.5 — IT-financieel management en FinOps.
V
Waardestroom (Value stream) — Een specifieke set activiteiten die een bepaalde service of een bepaald product creëert en aan klanten levert; een pad door de servicewaardeketen. — zie Onderwerp 5.4 — Waardestroommanagement; ook Onderwerp 2.6 — De servicewaardeketen.
Waardestroommanagement (Value stream management) — De werkstroom over alle teams in een waardestroom beheren met gedeelde maten, een benoemde eigenaar en regelmatige review. Wikipedia — zie Onderwerp 5.4 — Waardestroommanagement.
Waardestroomkartering (Value stream mapping) — Een techniek die elke stap van verzoek tot geleverde waarde toont met werktijd en wachttijd, gebruikt om verspilling te vinden. Wikipedia — zie Onderwerp 1.7 — Lean softwareontwikkeling.
Waardestroomkartering (Value-stream mapping) — Een lean-techniek die de huidige en toekomstige toestanden in kaart brengt van de stappen die een product of service naar de klant brengen, met tijd en volume in elke fase. Wikipedia — zie Onderwerp 5.4 — Waardestroommanagement.
W
Watervalmodel (Waterfall model) — Een planningsgedreven aanpak die elke fase van een project afrondt voordat de volgende begint. Wikipedia — zie Onderwerp 1.3 — Agile softwareontwikkeling.
Onderhanden werk (WIP) (Work in progress) — Het aantal items dat is begonnen maar nog niet afgerond; het beperken ervan schept een pull-systeem. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Leeftijd van werkitems (Work item age) — In Kanban de tijd die is verstreken sinds een onafgerond item begon. Wikipedia — zie Onderwerp 1.5 — Kanban.
Limiet op onderhanden werk (Work-in-process limit) — Een plafond op hoeveel items tegelijk in een fase van een werkstroom kunnen zijn. — zie Onderwerp 5.4 — Waardestroommanagement.
Workaround — Een manier om de impact van een incident of probleem te verminderen of te vermijden zonder de oorzaak weg te nemen. — zie Onderwerp 3.3 — Probleemmanagement.
Werkafspraak (Working agreement) — Een korte set regels die een team voor zichzelf schrijft over hoe het samenwerkt. — zie Onderwerp 6.1 — Teamgesprekken.